Sức khỏe

Phát ban nổi mề đay, mẩn ngứa khi trời lạnh

01/01/2020 06:09 AM
Rất nhiều người khi thời tiết lạnh tự nhiên bị mẩn ngứa, phát ban từng lớp mề đay dày rất khó chịu. Vậy nguyên nhân tại sao bị tình trạng này? Hãy cùng tìm hiểu nguyên nhân và cách chăm sóc và điều trị khi bị phát ban nổi mề đay khi trời lạnh nhé!

Nổi mề đay khi trời lạnh là gì?

Mề đay là tình trạng trên da nổi lên từng đám sẩn mụn nhiều hoặc ít, không đều, màu hồng hoặc xanh trắng và rất ngứa. Nó thường xảy ra ở những người có cơ địa dị ứng với nhiệt độ lạnh (dị ứng thời tiết), thức ăn, do nhiễm virus hoặc một số tác nhân khác. Đây là căn bệnh liên quan đến hệ thống miễn dịch, dẫn đến sự gia tăng chất trung gian hóa học histamin. Thống kê cho thấy, cứ 100 người thì có từ 15 đến 20 người bị nổi mề đay và khả năng tái phát bệnh này nhiều lần trong đời. Phụ nữ dễ nổi mề đay hơn nam giới và ở độ tuổi từ 20 đến 40.

Vào mùa đông, khi nhiệt độ xuống thấp, độ ẩm cao khiến da giảm tiết mồ hôi và chất bã nhờn, chất sừng của da bị mất nước, da trở nên khô, đóng ít vảy. Các protein trong cơ thể biến chất tạo nên chuỗi các phản ứng ngứa, nổi mẩn, sẩn, mề đay, gọi là dị ứng thời tiết lạnh nổi mẩn đỏ. Có 2 dạng dị ứng thời tiết, gồm cấp tính (triệu chứng bệnh xuất hiện dưới 6 tuần) và mãn tính (triệu chứng bệnh xuất hiện trên 6 tuần và tái lại nhiều đợt trong năm).

Phát ban, nổi mề đay khi trời lạnh

Những dấu hiệu, triệu chứng của mẩn ngứa nổi mề đay khi trời lạnh

Người bệnh có thể dễ dàng nhận biết bản thân mình mắc bệnh dị ứng thời tiết gây nổi mẩn đỏ qua các triệu chứng, dấu hiệu sau: 

  • Da nổi phát ban với các mẩn đỏ, nhất là ở mặt, tay, chân
  • Làn da bị sưng rộp, tấy đỏ, kèm cảm giác ngứa, khó chịu
  • Da bị sưng rộp hay tấy đỏ, phù lên và xung huyết
  • Sổ mũi, hắt xì, ho khan hoặc đau đầu, mệt mỏi

Triệu chứng nổi mề đay bắt đầu ngay sau khi da tiếp xúc đột ngột nhiệt độ không khí hoặc nước lạnh. Đặc trưng của bệnh là các mảng sẩn đỏ trên da, đường kính từ vài mm đến vài cm hoặc bị sẩn cả mảng rất to. Ngứa là triệu chứng điển hình nhất của bệnh: ngứa rất dữ dội, càng gãi càng ngứa, có khi bệnh nhân gãi đến chảy cả máu vẫn không đỡ ngứa. 

Da của bệnh nhân thường bị sẩn, phù, xuất hiện rất nhanh ở bất kỳ vùng da nào. Kích thước và hình dáng của các mảng sẩn thay đổi nhanh chóng, khi lặn đi thường không để lại dấu vết gì. Các triệu chứng mề đay lạnh thường nặng hơn trong thời gian tái làm ấm da tiếp xúc. Đa số các phản ứng nổi mề đay lạnh xảy ra khi da tiếp xúc với nhiệt độ lạnh, từ 4 – 10oC, nhưng cũng có một số người nổi mề đay với nhiệt độ ấm hơn. Điều kiện lạnh ẩm và gió có thể làm tăng nguy cơ nổi mề đay. 

Triệu chứng ngứa phát ban (wheals) trên diện tích da tiếp xúc với lạnh, thường kéo dài khoảng nửa giờ. 

Sưng tay khi đang cầm nắm các vật lạnh.

Sưng môi khi ăn thức ăn lạnh. 

Sưng lưỡi và họng, có thể gây khó thở do phù nề hầu họng hay đường hô hấp. 

Bệnh nhân có thể bị bất tỉnh; nhịp tim nhanh; sưng chân tay hoặc thân mình; đau quặn bụng, nôn, tiêu chảy; phù não; khó thở cấp tính rất nguy hiểm đến tính mạng.

Nguyên nhân gây nổi mề đay khi trời lạnh

Thời tiết chuyển mùa, sự thay đổi đột ngột của khí hậu cộng với môi trường không khí đang bị ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng là những yếu tố làm bệnh mề đay xuất hiện ngày càng nhiều. 

Theo y học cổ truyền, mề đay thuộc chứng phong ngứa, phép điều trị chủ yếu là tiêu độc trừ tà, dẹp phong chống dị ứng.

Theo Tây y, mề đay nổi lên là do phản ứng quá mẫn giữa kháng thể có sẵn trong cơ thể khi gặp kháng nguyên lạ (dị nguyên). Khi bạn bị nhiễm lạnh sẽ kích thích cơ thể sản xuất ra nhiều histamin và các hóa chất của hệ thống miễn dịch khác vào da gây nổi mề đay, mẩn ngứa và một số triệu chứng dị ứng khác. Tình trạng nổi mề đay do lạnh có thể xảy ra với bất kỳ ai, tuy nhiên, có một số đối tượng dễ mắc bệnh hơn cả, đó là: Trẻ em, thanh thiếu niên. 

Bệnh cũng hay tái phát ở những đối tượng này. Ngoài ra, những người mắc các bệnh như nhiễm virus, viêm phổi, mycoplasma … cũng dễ bị nổi mề đay khi nhiễm lạnh. Người mẫn cảm với lạnh có thể nổi mề đay ở vùng da được tiếp xúc với lạnh hoặc khắp thân mình. Nếu bị ngâm nhúng một phần tay chân trong nước lạnh có thể gây ra các triệu chứng toàn thân nặng hoặc bị sốc.

Cách điều trị nổi mề đay khi trời lạnh

Trước tiên cần xác định nguyên nhân gây bệnh và loại bỏ nguyên nhân gây ra. Ngoài việc kiêng gió lạnh, kiêng nước, người bị bệnh dị ứng, mề đay, sẩn ngứa da phải tuân thủ theo chế độ ăn như sau: 

Trong giai đoạn cấp tính

Cần giảm ăn đường và muối vì đường trong máu tăng cao sẽ gây ra hiện tượng quá mẫn (dị ứng). Còn lượng muối nhiều sẽ gây kích ứng thần kinh ngoại biên. 

Kiêng những thức ăn gây kích thích như: rượu, trà, cà phê, thuốc lá, tiêu, ớt. Trường hợp đang phù nề, rịn nước thì giảm thức ăn có nhiều nước như: canh, súp; uống ít nước. 

Kiêng những thức ăn có nhiều đạm: tôm, cua, bò, gà, đồ hộp, lạp xưởng, chocolate, trứng, sữa… 

Nên ăn chế độ có nhiều vitamin A, B, C; ăn các thức dễ tiêu, có tác dụng chống táo bón như: cà chua, cam, chanh, khoai lang, mướp đắng… 

Phát hiện thực phẩm gây nổi mề đay

Cách phát hiện nguyên nhân trong thực phẩm ở người bị dị ứng nổi mề đay mãn tính lẫn cấp tính, bằng chế độ ăn loại trừ: 

Bắt đầu ăn trong 3 tuần chỉ gồm các loại không có chất dị ứng như: gạo, khoai tây, cà rốt, các loại đậu, bí, bầu, thịt trừu, thịt bò, cữ rượu. Có thể uống trà, cà phê nhưng không có sữa. Nếu dị ứng mề đay không xuất hiện thì ta bắt đầu ăn thêm từng món nghi ngờ. Ăn đến món nào thấy mề đay nổi lên thì đó là nguyên nhân gây bệnh phải tránh sau này và cứ như thế tiếp tục. 

Đối với trẻ em, cần ăn chế độ giảm đường, sữa bò đặc, lòng trắng trứng…

Dùng thuốc bôi ngoài da

Trường hợp gây ngứa, khó chịu nhiều, có thể dùng giấm thanh pha trong nước ấm (một phần giấm hai phần nước), Mentol 1%, dung dịch Calamine để thoa hay tắm. Tránh dùng thuốc mỡ kháng histamin (phenergan) thoa vì dễ gây viêm da dị ứng. Mỡ corticoides ít hiệu quả, có thể gây một số tác dụng phụ (nhất là khi thoa trên diện tích quá lớn). 

Dùng thuốc kháng histamin

Đi khám bác sỹ

Đối với mày đay mãn tính do thường có liên quan đến các bệnh lý nội khoa nên bệnh nhân cần đến bác sĩ chuyên khoa khám bệnh, thực hiện thêm các xét nghiệm cần thiết để tìm đúng nguyên nhân và có cách điều trị thích hợp. 

Đối với mề đay mãn tính: Do thường có liên quan đến các bệnh lý nội khoa nên bệnh nhân cần đến bác sĩ chuyên khoa khám bệnh, thực hiện thêm các xét nghiệm cần thiết để tìm đúng nguyên nhân và có cách điều trị thích hợp. 

Lời khuyên của bác sỹ

Mề đay do lạnh đôi khi rất nguy hiểm đến tính mạng của bệnh nhân, vì vậy, mọi người cần chú ý phòng tránh. Nếu bạn chưa bị nổi mề đay do lạnh, bạn nên thử xem mình có bị mẫn cảm với nhiệt độ lạnh hay không. 

Bạn dùng một viên nước đá áp vào da cẳng tay trong 4-5 phút rồi bỏ ra, quan sát vùng da đó trong 10 phút. Kết quả: khi da ấm trở lại, nếu có một vòng mề đay xuất hiện kèm theo ngứa là bạn thuộc người có cơ địa dễ dị ứng với lạnh. Bạn cần tránh nhiễm lạnh, không ngâm tay chân trong nước lạnh, không lội qua sông, qua suối khi trời lạnh vì có thể nguy hiểm đến tính mạng. Không có cách nào để tránh bị nổi mề đay do lạnh ở lần đầu tiên, nhưng có thể giúp ngăn ngừa bằng cách tránh tiếp xúc với nhiệt độ lạnh, đặc biệt là để vùng da hở tiếp xúc với lạnh. Mọi người đều có thể bị nổi mề đay do lạnh, không phân biệt lứa tuổi, giới tính, vùng, miền. Vì vậy, ai cũng cần đề phòng mắc bệnh, nhất là trong mùa đông giá rét. 

  • Việc ăn, uống cũng góp phần quan trọng trong việc phòng bệnh mề đay tái phát. Người bị bệnh mề đay nên kiêng các loại thức ăn dễ gây bệnh như tôm, cua, ốc, lạc, dứa…
  • Không nên uống rượu, bia bởi các thức uống này là các yếu tố thuận lợi cho bệnh mề đay xuất hiện hoặc tái phát.
  • Tránh để lạnh xảy ra đột ngột, khi thay đổi thời tiết từ nóng sang lạnh, cần mặc đủ ấm, nhất là khi ra khỏi nhà và không nên nằm ngủ trong phòng có gió lùa lạnh. 
  • Giữ vệ sinh răng miệng, đường hô hấp trên miệng, mũi, hầu họng để tránh mắc các bệnh do vi khuẩn, virut. 
  • Hàng ngày, nên đánh răng sau bữa ăn và sau khi ngủ dậy; súc miệng bằng nước muối sinh lý.
  • Khi bị nổi mề đay, bạn cần hạn chế gãi để tránh gây xây xát, chảy máu tránh bội nhiễm da, mưng mủ dễ gây biến chứng nặng
Thân Thiện